Aquarius: doelgroepen en werkwijze


Aquarius is gespecialiseerd in het ontwikkelen en produceren van hulpmiddelen voor mensen met een handicap. De producten zijn vooral ontwikkeld voor de doelgroep die geen zitbalans heeft en waarbij houdingsafwijkingen ontstaan als gevolg van bijvoorbeeld spasticiteit, hypotonie of paratonie.

Door het ontbreken van een goede zitbalans en rompstabiliteit bieden standaard voorzieningen voor deze groep onvoldoende correctie, ondersteuning en comfort.

Problemen die vaak voorkomen bij mensen met spasticiteit of hypotonie zijn neuromusculaire scoliosen, heupluxaties, contracturen, decubitus en pijn.

 

Orthopedische en neurologische achtergronden

 

Neuromusculaire scoliose
Dit type scoliose ontstaat bij spasticiteit door het ontbreken van spierbalans rond de wervelkolom. Hierdoor ontstaat abnormale asymmetrische ontwikkeling en groei van de wervelkolom die wordt versterkt door de inwerking van de zwaartekracht en het ontbreken van actieve correctie. Dit type scoliose ontstaat vaak al op jonge leeftijd en kenmerkt zich door zeer snelle progressie. Door de scoliose vermindert het volume van de borstkas, waardoor druk op organen en een verminderde longfunctie ontstaat. Vooral deze longproblemen blijken al in een vroeg stadium te kunnen ontstaan [1].

 

Heupluxatie

Trek- en drukkrachten hebben een belangrijke invloed op de groeischijven en dus op de uiteindelijke vorm van skeletdelen. Bij normale belasting vindt groeiremming plaats in het centrum van het acetabulum wat zorgt voor een normale ontwikkeling van de diepte van het acetabulum. Veel gehandicapten zijn niet ambulant en het spastische patroon manifesteert zich in flexie/adductie/endorotatie patroon waardoor belasting en dus onderontwikkeling van de dorsocraniale rand van het acetabulum onstaat. Beide aspecten zorgen voor een acetabulumdysplasie met een grote kans op luxatie [2].

Heupdislocatie bij gehandicapten is bijzonder hinderlijk en gaat gepaard met zitproblemen, onvermogen tot staan/lopen en veel pijnklachten.

Er is overigens ook een relatie tussen heupluxatie en scoliose. Een scoliose in combinatie met een geringe heupdysplasie geeft sneller een luxatie van de heup, terwijl een heupluxatie door toenemende spiertonus en verstoort spierevenwicht een scoliose zou kunnen veroorzaken.

 

Spasticiteit en contracturen

Spasticiteit is één van de meest voorkomende stoornissen na een beschadiging van het centrale zenuwstelsel. Spasticiteit is complex en uit onderzoek blijkt dat meerdere factoren bijdragen aan een verhoogde, abnormale tonusontwikkeling. Door een zeer grote inter- en intra-individuele verscheidenheid is een gerichte aanpak en behandeling complex. Wel is duidelijk dat zowel neurofysiologische als biomechanische veranderingen van het bewegingsapparaat in belangrijke mate verantwoordelijk zijn

voor een geleidelijke toename van abnormale houdings- en bewegingstonus en contractuurvorming [3].

 

Decubitus
Het risico op decubitus is vaak verhoogd bij patiënten die zeer beperkt zijn qua mobiliteit en daardoor rolstoelgebonden, daarnaast zijn druk- en schuifkrachten voor deze patiënten een potentieel probleem. Andere factoren die een verhoogd risico geven zijn incontinentie, een verminderde voedingssituatie en gestoorde zintuiglijke waarneming.

Het risico op decubitus is dus bij de problematiek van mensen met spasticiteit en  scoliose frequent verhoogd en decubitus doet zich dan ook vaak voor als secundaire problematiek.

 

Aquarius biedt een totaalaanpak


Aquarius staat voor een totaalaanpak van bovenstaande problematiek, door de levering van zowel individuele lig- als zitorthesen zorgt Aquarius 24 uur per dag voor een optimale ondersteuning en correctie .     

Neuromusculaire scoliose
Bij neuromusculaire scoliosen blijkt uitsluitend deze totaalaanpak significant effectief en succesvol om de progressie van neuromusculaire scoliosen te voorkomen [4]. Overigens werkt deze  aanpak alleen als de hoek van Cobb minder is dan 40 graden [5], daarboven is op jonge leeftijd operatief ingrijpen helaas noodzakelijk. Het is van belang te melden dat bij dit type scoliose een inadequate aanpak leidt tot een snelle progressie op zeer jonge leeftijd.

 

Heupluxatie

Bij gebruik van de ligorthese met voldoende heupspreiding (abductie) verbetert het contact tussen heupkop en kom en dit zorgt dus voor een normalere ontwikkeling van het acetabulum. Daarnaast gaat het bewegen van de heup gemakkelijker (bv tijdens het wassen), het aannemen van een lig- en zitpositie wordt makkelijker, de pijn neemt af en ook lijkt het erop dat de gemiddelde slaapduur toeneemt [6].

 

Spasticiteit en contracturen

De positie van romp, hoofd en centraal gelegen gewrichten heeft klinisch waarneembare invloed op de lokale tonus. Dit ondanks het feit dat dit niet altijd via een EMG kan worden aangetoond. Wel is aangetoond dat deze zogenaamde reflex inhiberende patronen (RIP’s) invloed hebben op het behouden van zowel actieve als passieve uitslag in de betrokken gewrichten [7]. De Aquarius lig- en zitorthesen zorgen voor een optimale reflex inhiberende houding van de gebruiker waarbij rekening wordt gehouden met de invloed van de primitieve houdingsreflexen.

 

Decubituspreventie

Door de lig- en zitorthese wordt het lichaam maximaal ondersteund en een optimale drukverdeling verkregen. Bij de individuele ligorthese kunnen zowel hoofd als benen ondersteund worden, waardoor minder druk ontstaat op de stuit. Overigens kunnen we ook diverse anti-decubitus schuimsoorten verwerken in onze orthesen.

In zit is het contactoppervlak kleiner dan in liggende houding wat meer risico betekent op decubitus vooral voor de stuit. De Aquarius individuele zitorthese zorgt voor een optimale ondersteuning, waardoor onderuitzakken (schuifkrachten!) minder goed mogelijk is.

De ligorthesen en zitorthesen kunnen worden opgebouwd op Aquarius onderstellen die door de optimale kantelmogelijkheden zorgen voor een optimale decubituspreventie [8].

Pijn

Neuromusculaire scoliose, heupluxatie, spasticiteit, contractuurvorming en decubitus kunnen in diverse stadia zorgen voor toenemende pijn bij de patiënt. Toepassing van de lig- en zitorthesen van Aquarius kan dus ook een belangrijke bijdrage leveren aan de reductie van pijn.  Voor de in hun mogelijkheden toch al ernstig beperkte gebruikers betekent dit een verbetering van de kwaliteit van leven

Doelgroepen

 

De Aquarius producten zijn vooral ontwikkeld voor de volgende doelgroepen:

·        Cerebrale paresen bij kinderen

·        Meervoudig complex gehandicapten

·        Nabehandeling bij adductoren tenotomieën en andere operaties waarbij spreiding noodzakelijk is.

·        Spina bifida

·        Aandoening als gevolg van spierziekten, zoals Duchenne

·        Patiënten met een slechte zitbalans, bv bij hemiplegie of quadriplegie

·        Psychogeriatrische patiënten met een slechte zitbalans.

 

 

Werkwijze

 

Bij het zoeken naar de juiste houding is het meestal de therapeut die de gebruiker in zijn motorische reacties en beperkingen het beste kent en op die grond de gewenste houding in de orthese aangeeft. In overleg tussen behandelaar en orthese technicus wordt vooraf bepaald aan welke eisen en criteria de voorziening moet voldoen.

De orthese technicus maakt een afdruk van de gecorrigeerde houding en deze afdruk wordt   vervolgens verwerkt in het   polyetherschuim.

Ter plaatse wordt de afdruk gelijk doorgepast en bekeken of deze voldoet aan de vooraf opgestelde eisen en criteria. Aanpassingen of correcties kunnen dan nog heel eenvoudig plaats vinden.

Na de definitieve aflevering blijft het door middel van revisies mogelijk de orthese aan te passen bij veranderingen van de gebruiker.  

Door gebruik te maken van de Aquarius onderstellen is een optimale verkanteling van de lig- en zitorthesen mogelijk, dit zorgt voor een uitstekende drukverdeling en zitstabiliteit.  

Fixatiebanden kunnen de werking van de orthese ondersteunen.

Duurzaamheid

 

De orthesen van Aquarius gaan gemiddeld vijf jaar mee, volwassen gebruikers kunnen dus vele jaren gebruik maken van dezelfde orthese. Bij kinderen zal vaker gekeken moeten worden naar de pasvorm van de orthese.

Het is overigens lang niet in alle gevallen nodig om een nieuwe orthese aan te schaffen, vaak kan een Aquarius orthese worden aangepast of gereviseerd.



Producten

 

Aquarius levert hoofdzakelijk de volgende producten:

·        Ligorthesen, individuele ligcorrectie, deze kan op een onderstel met hoog/laag verstelling en met zowel voor/achterwaartse als zijwaartse verkanteling geleverd worden.

·        Zitorthesen, individuele zitcorrectie in combinatie met orthese onderstel maakt  maximale verkanteling mogelijk..

·        Beenorthesen; individueel maatwerk ter ondersteuning van de benen in lig.

·        Multi-lig, ondersteuning en correctie van de zowel rug- als zijligging.. Toepassing van wisselligging blijft eenvoudig mogelijk.

Aquarius is een firma die u ook van dienst kan zijn bij specifiek individuele problemen en kan zorgen voor maatoplossingen. Neem gerust contact met ons op, we laten ons graag uitdagen!

 

Literatuur:

1. Newton, P.O.; Faro, F.D.; Gollogly, S.; Betz, R.R.; Lenke, L.G.; Lowe, T.G.: The results of preoperative pulmonary function testing of adolescents with idiopathic scoliosis. A study of six hundred and thirty-one patients. J Bone Joint Surg Am, 87(9):1937-46, 2005

2. Cooke, P.H.; Cole, W.G.; Carey, R.P.L.: Dislocation of the hip in cerebral palsy, natural history and predictability. J   Bone Joint Surg Am, 71-B: 441-6, 1989

3. Kwakkel, G. De pathofysiologie van spasticiteit, veranderde inzichten in de pathofysiologie van de spastische parese na een UMN syndroom. Ned. Tijdschrift voor Fysiotherapie, jan 1995.

4. Rowe D.E., Bernstein S.M., RiddickM.F.   et al. Een meta-analyse van de effectiviteit van conservatieve behandeling van de idiopatische scoliose, The journal of Bone and Joint Surgery, 1997; 97-A: 5 664-74

5.  Olafsson Y, Saraste H, Al-Dabbagh Z,. Brace treatment in neuromuscular spine deformity. J Pediatr Orthop, 19(3):376-9, 1999
6. Hankinson, J; Morton RE. Use of a lying hip abduction system in children with bilateral cerebral palsy: a pilot study.
Dev Med Child Neurol. 2002 Mar;44(3):177-80

7. Kollen B.J. en Kwakkel G,. Principes en effekten van fysiotherapeutische interventies op spasticiteit, een kritisch overzicht, Nederlands Tijdschrift voor Fyiotherapie, sept 1995

8. CBO kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg . Richtlijn decubitus, tweede herziening, februari 2002